الٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُبِينِ
Alif Lam Raa – Tsino ni tsinyaali tseshitabo shinoosinjia.
يوسف
111 verses · begins on Mushaf page 235الٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُبِينِ
Alif Lam Raa – Tsino ni tsinyaali tseshitabo shinoosinjia.
إِنَّآ أَنزَلۡنَٰهُ قُرۡءَٰنًا عَرَبِيّٗا لَّعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ
Toto efwe khweshia Ikurani mulwarabu khomunyoole okhumanya.
نَحۡنُ نَقُصُّ عَلَيۡكَ أَحۡسَنَ ٱلۡقَصَصِ بِمَآ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانَ وَإِن كُنتَ مِن قَبۡلِهِۦ لَمِنَ ٱلۡغَٰفِلِينَ
Efwe khukhukanila tsingano tsindayi khulwa okhukhufimbulila Ikurani ino. Ne toto wali nolamanyile tawe kano nikashili okhuulila .
إِذۡ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَٰٓأَبَتِ إِنِّي رَأَيۡتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوۡكَبٗا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ رَأَيۡتُهُمۡ لِي سَٰجِدِينَ
Olwa Yusufu yaboolela papa wuwe mbu: “Ewe papa wanje, esie endutsi tsing’ining’ini ekhumi nandala, nende eliuba nende omwesi ebilutsi (mumaloroo) bioosi nibinyinamilanga.
قَالَ يَٰبُنَيَّ لَا تَقۡصُصۡ رُءۡيَاكَ عَلَىٰٓ إِخۡوَتِكَ فَيَكِيدُواْ لَكَ كَيۡدًاۖ إِنَّ ٱلشَّيۡطَٰنَ لِلۡإِنسَٰنِ عَدُوّٞ مُّبِينٞ
(Samwana) naboola mbu; Ewe mwana wanje olaboolelakhwo abasiani benyu amalooro koko ako tawe, bakhaba bario bakhututila, shetani khumundu ni omusuku owa habulafu.
وَكَذَٰلِكَ يَجۡتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِن تَأۡوِيلِ ٱلۡأَحَادِيثِ وَيُتِمُّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكَ وَعَلَىٰٓ ءَالِ يَعۡقُوبَ كَمَآ أَتَمَّهَا عَلَىٰٓ أَبَوَيۡكَ مِن قَبۡلُ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡحَٰقَۚ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٞ
Ne endio Nyasaye wuwo yetsa okhulobola mana akhwechesie okhukalula amalooro. Niyetsa okhwitsusilia tsimbabaasi tsisie khwiwe, nende khulwibulo lwa Yaqub, shingala yetsusilia bapapa bao, Ibrahim nende Is-haaq. Toto Nyasaye wuwo ni omumanyi owamachesi muno.
۞ لَّقَدۡ كَانَ فِي يُوسُفَ وَإِخۡوَتِهِۦٓ ءَايَٰتٞ لِّلسَّآئِلِينَ
Ne khu Yusufu nende abasiani babu khwaliho nende ebimanyisio khubarebii.
إِذۡ قَالُواْ لَيُوسُفُ وَأَخُوهُ أَحَبُّ إِلَىٰٓ أَبِينَا مِنَّا وَنَحۡنُ عُصۡبَةٌ إِنَّ أَبَانَا لَفِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٍ
Olwababoola mbu; “Toto Yusufu nende omusiani wabu bachwamwa muno nende papa wefu, okhushila efwe, ne –efwe khuli omukanda kwa amani, toto papa wefu alimubukori bwahabulafu.”
ٱقۡتُلُواْ يُوسُفَ أَوِ ٱطۡرَحُوهُ أَرۡضٗا يَخۡلُ لَكُمۡ وَجۡهُ أَبِيكُمۡ وَتَكُونُواْ مِنۢ بَعۡدِهِۦ قَوۡمٗا صَٰلِحِينَ
“Yiree Yusufu nohomba mumusukune eshialo shiahalee, kho obweni bwapapa wenyu bukalukhane okhuhenga enywe, Ne nimumala kano mulakalukhana okhuba abandu abalayi.
قَالَ قَآئِلٞ مِّنۡهُمۡ لَا تَقۡتُلُواْ يُوسُفَ وَأَلۡقُوهُ فِي غَيَٰبَتِ ٱلۡجُبِّ يَلۡتَقِطۡهُ بَعۡضُ ٱلسَّيَّارَةِ إِن كُنتُمۡ فَٰعِلِينَ
Omuboli naboola mubo mbu; “mulera Yusufu tawe, halali mumusukune khwichina mwitukho liamatsi, lirambi, yetsa okhutolwa nende ababuranjila(balikhuluchendo) toto enywe nimuli abokhukhola.
قَالُواْ يَٰٓأَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأۡمَ۬نَّا عَلَىٰ يُوسُفَ وَإِنَّا لَهُۥ لَنَٰصِحُونَ
Nibaboola mbu; “Ewe papa wefu, shichila shina olakhusubila khu Yusufu, toto efwe khumwenyela amalayi”
أَرۡسِلۡهُ مَعَنَا غَدٗا يَرۡتَعۡ وَيَلۡعَبۡ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَٰفِظُونَ
“Mulekhule yetsie ninafu mutsuli, asangale nabaya nafu toto khulamuliinda”
قَالَ إِنِّي لَيَحۡزُنُنِيٓ أَن تَذۡهَبُواْ بِهِۦ وَأَخَافُ أَن يَأۡكُلَهُ ٱلذِّئۡبُ وَأَنتُمۡ عَنۡهُ غَٰفِلُونَ
Naboola mbu: “Toto bilasinyisia enywe okhutsia ninaye ne eritsanga ishisutse okhumulia nanyu nimukandalile.”
قَالُواْ لَئِنۡ أَكَلَهُ ٱلذِّئۡبُ وَنَحۡنُ عُصۡبَةٌ إِنَّآ إِذٗا لَّخَٰسِرُونَ
Nibaboola mbu; “Ishisutse shiakhamulia shirie nafu khuli omukanda kwa amani, toto khuba khuli mubandu babula obukhala.”
فَلَمَّا ذَهَبُواْ بِهِۦ وَأَجۡمَعُوٓاْ أَن يَجۡعَلُوهُ فِي غَيَٰبَتِ ٱلۡجُبِّۚ وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡهِ لَتُنَبِّئَنَّهُم بِأَمۡرِهِمۡ هَٰذَا وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ
Olwa batsia ninaye, mana nibafuchilisania mbu bamusukune mwitukho lia amatsi (shisima), khwamufimbulila (Yusuf) mbu; “olateba tawe olitsa okhubabolela amakhuwa kabu kano nabo nibalimanyile tawe”
وَجَآءُوٓ أَبَاهُمۡ عِشَآءٗ يَبۡكُونَ
Nibetsa khusabwe eshilo nibalilanga.
قَالُواْ يَٰٓأَبَانَآ إِنَّا ذَهَبۡنَا نَسۡتَبِقُ وَتَرَكۡنَا يُوسُفَ عِندَ مَتَٰعِنَا فَأَكَلَهُ ٱلذِّئۡبُۖ وَمَآ أَنتَ بِمُؤۡمِنٖ لَّنَا وَلَوۡ كُنَّا صَٰدِقِينَ
Nibaboola; “Ewe papa wefu! Toto efwe khutsile okhushilana ne nikhulekha Yusuf khumisiko chiefu. Mana eshisutse nishimulia. Halali ewe sholakhusuubila tawe kata nikhuboolanga obwatoto.”
وَجَآءُو عَلَىٰ قَمِيصِهِۦ بِدَمٖ كَذِبٖۚ قَالَ بَلۡ سَوَّلَتۡ لَكُمۡ أَنفُسُكُمۡ أَمۡرٗاۖ فَصَبۡرٞ جَمِيلٞۖ وَٱللَّهُ ٱلۡمُسۡتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ
Nibetsa nende ingubo yiyie niilikhwo amatsayi kobubeyi, Naboola mbu; “ ni emioyo chenyu chibarumile okhukhola kano. Halali okhwisumilisia nokhulayi ne Nyasaye niyewokhusabwa obukhonyi khukamubolanga kano.”
وَجَآءَتۡ سَيَّارَةٞ فَأَرۡسَلُواْ وَارِدَهُمۡ فَأَدۡلَىٰ دَلۡوَهُۥۖ قَالَ يَٰبُشۡرَىٰ هَٰذَا غُلَٰمٞۚ وَأَسَرُّوهُ بِضَٰعَةٗۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِمَا يَعۡمَلُونَ
Omukanda kwali khuluchendo nikuula, nibaruma omutayi wabu wa amatsi, mana natombola indo yiyie mulitikho lia amatsi (eshisima), Naboola mbu ; “obulayi buli burie buno, khuli nomwana omusiani hano! Nibamufisa okhumukhola omusiko- (Kweyinganga). Ne Nyasaye ni omumanyi wakoosi kamukholanga.
وَشَرَوۡهُ بِثَمَنِۭ بَخۡسٖ دَرَٰهِمَ مَعۡدُودَةٖ وَكَانُواْ فِيهِ مِنَ ٱلزَّٰهِدِينَ
Mana nibamukusia khubukusi obutiti, khumamondo amabala. Ne bali babula naye oluchendo.
وَقَالَ ٱلَّذِي ٱشۡتَرَىٰهُ مِن مِّصۡرَ لِٱمۡرَأَتِهِۦٓ أَكۡرِمِي مَثۡوَىٰهُ عَسَىٰٓ أَن يَنفَعَنَآ أَوۡ نَتَّخِذَهُۥ وَلَدٗاۚ وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلِنُعَلِّمَهُۥ مِن تَأۡوِيلِ ٱلۡأَحَادِيثِۚ وَٱللَّهُ غَالِبٌ عَلَىٰٓ أَمۡرِهِۦ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
Ne ulia owamukula Misri, naboolela omukhasi wuwe mbu: “, mukasilie habundu woluyali uno. Anyala yakhukhoonya nohomba khwamukhola Omwana wefu. Ne endio nilwakhwara Yusuf khushialo kho khumwechesie okhukalukhania amakhuwa. Ne Nyasaye niye wokhushila khumakhuwa keke, halali abandu abanji shibamanyile tawe.
وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُۥٓ ءَاتَيۡنَٰهُ حُكۡمٗا وَعِلۡمٗاۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Ne olwa Yusufu yoola omundu omukhongo, khwa muhelesia obwami nende amachesi, ne endio nilwakhurunganga abakholi bamalayi.
وَرَٰوَدَتۡهُ ٱلَّتِي هُوَ فِي بَيۡتِهَا عَن نَّفۡسِهِۦ وَغَلَّقَتِ ٱلۡأَبۡوَٰبَ وَقَالَتۡ هَيۡتَ لَكَۚ قَالَ مَعَاذَ ٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ رَبِّيٓ أَحۡسَنَ مَثۡوَايَۖ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلظَّٰلِمُونَ
Ne omukhaye weyinzu ya Yusufu yalimwo yamwikomba naye nalenya tawe- mana niyekala emiliango. Naboola mbu; “itsa hano! “ Yusuf naboola; “ndilinda khu Nyasaye, omwami wanje uno yara esie habundu halayi, ne totoye shabusinjia abakholi bamabii tawe.”
وَلَقَدۡ هَمَّتۡ بِهِۦۖ وَهَمَّ بِهَا لَوۡلَآ أَن رَّءَا بُرۡهَٰنَ رَبِّهِۦۚ كَذَٰلِكَ لِنَصۡرِفَ عَنۡهُ ٱلسُّوٓءَ وَٱلۡفَحۡشَآءَۚ إِنَّهُۥ مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُخۡلَصِينَ
Ne toto namukholela eshinani, naye yesi namukholela eshinani akhayanga okhulola eshimanyisio shia Nyasaye wuwe, Ni khumurusiakhwo obubii, nende eshifwabi, toto ye ali mubasumba befu abatswenufu.
وَٱسۡتَبَقَا ٱلۡبَابَ وَقَدَّتۡ قَمِيصَهُۥ مِن دُبُرٖ وَأَلۡفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا ٱلۡبَابِۚ قَالَتۡ مَا جَزَآءُ مَنۡ أَرَادَ بِأَهۡلِكَ سُوٓءًا إِلَّآ أَن يُسۡجَنَ أَوۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ
Bosi nibelushila namuliango, ne (omukhasi oyo) narandula ingubo (ya Yusufu) inyuma. Mana nibanyoola omusatsa waye mumuliango. (omukhasi oyo) naboola mbu; “ Nimurungo shina kwa anyoola ulia wenya okhukhola obubii omukhaye wuwo halali okhuboywa (mujela,) nohomba okhuhelesibwa eshinyasio eshilulu.
قَالَ هِيَ رَٰوَدَتۡنِي عَن نَّفۡسِيۚ وَشَهِدَ شَاهِدٞ مِّنۡ أَهۡلِهَآ إِن كَانَ قَمِيصُهُۥ قُدَّ مِن قُبُلٖ فَصَدَقَتۡ وَهُوَ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ
Yaboola; (Yusuf) mbu; “Niye wenyele esie nindalenyele tawe”, Mana omuloli okhurula mubandu bomukhasi narusia obuloli; “Nikali mbu ingubo yaye irandushe imbeli, kalaba abwene naye (Yusuf) alaba omubeyi.
وَإِن كَانَ قَمِيصُهُۥ قُدَّ مِن دُبُرٖ فَكَذَبَتۡ وَهُوَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ
Ne nikali mbu ingubo ye irandushe inyuma(Omukhasi oyo) alaba omubeyi naye (Yusufu) alaba mubatoto.
فَلَمَّا رَءَا قَمِيصَهُۥ قُدَّ مِن دُبُرٖ قَالَ إِنَّهُۥ مِن كَيۡدِكُنَّۖ إِنَّ كَيۡدَكُنَّ عَظِيمٞ
Kho (omusatsa) yalola ingubo yiyie nirandulwe inyuma, naboola mbu; “Toto kano ni mubifwanga bia bakhasi, toto ebifwanga biabu nebikhongo.
يُوسُفُ أَعۡرِضۡ عَنۡ هَٰذَاۚ وَٱسۡتَغۡفِرِي لِذَنۢبِكِۖ إِنَّكِ كُنتِ مِنَ ٱلۡخَاطِـِٔينَ
Yusuf lekhana nende kano, Na (mukhasi ewe) ewe saba eshileshelo khutsimbii tsitsio, toto ewe oli muboononele. (amakosa).
۞ وَقَالَ نِسۡوَةٞ فِي ٱلۡمَدِينَةِ ٱمۡرَأَتُ ٱلۡعَزِيزِ تُرَٰوِدُ فَتَىٰهَا عَن نَّفۡسِهِۦۖ قَدۡ شَغَفَهَا حُبًّاۖ إِنَّا لَنَرَىٰهَا فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ
Abakhasi bolukongo olo nibaboola mbu; “ Omukhasi womukhoongo yekomba omukholi waye naye nalamwikomba tawe. Toto obuyanzi bumutilile, toto efwe khulola mbu ali mubukori obwa habulafu.”
فَلَمَّا سَمِعَتۡ بِمَكۡرِهِنَّ أَرۡسَلَتۡ إِلَيۡهِنَّ وَأَعۡتَدَتۡ لَهُنَّ مُتَّكَـٔٗا وَءَاتَتۡ كُلَّ وَٰحِدَةٖ مِّنۡهُنَّ سِكِّينٗا وَقَالَتِ ٱخۡرُجۡ عَلَيۡهِنَّۖ فَلَمَّا رَأَيۡنَهُۥٓ أَكۡبَرۡنَهُۥ وَقَطَّعۡنَ أَيۡدِيَهُنَّ وَقُلۡنَ حَٰشَ لِلَّهِ مَا هَٰذَا بَشَرًا إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا مَلَكٞ كَرِيمٞ
Olwa yawulila amamonyo kabu, yabarumania, nabakholela isaambo, mana nahelesia buli omukhasi omubano, mana naboolela Yusufu mbu; “Bura imbeli wabu” olwabamulola bawuka nibamukhola omukhongo muno, mana nibeeteta emikhono chiabu ni baboola mbu “ Tawe!! Uno shali omundu tawe, uno ni malaika woluyali”
قَالَتۡ فَذَٰلِكُنَّ ٱلَّذِي لُمۡتُنَّنِي فِيهِۖ وَلَقَدۡ رَٰوَدتُّهُۥ عَن نَّفۡسِهِۦ فَٱسۡتَعۡصَمَۖ وَلَئِن لَّمۡ يَفۡعَلۡ مَآ ءَامُرُهُۥ لَيُسۡجَنَنَّ وَلَيَكُونٗا مِّنَ ٱلصَّٰغِرِينَ
“Omukhasi” Naboola mbu; “ako niko kamufunaniyekhwo, netoto esie ndamwikomba ye nalenyele tawe, mana niyeyikalila. Ne nalakhaya okhukhola liemulomesia tawe, toto yetsa okhuboywa na yetsa okhuba mubandu abatiti.
قَالَ رَبِّ ٱلسِّجۡنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدۡعُونَنِيٓ إِلَيۡهِۖ وَإِلَّا تَصۡرِفۡ عَنِّي كَيۡدَهُنَّ أَصۡبُ إِلَيۡهِنَّ وَأَكُن مِّنَ ٱلۡجَٰهِلِينَ
(Yusuf) Naboola mbu; “Nyasaye wanje eshiboye ni eshilayi khwisie okhushila akabananjilanga ne nolandusiliaho ebifwanga biabu nditsa okhubachomakhwo ne ndalaba mubasilu.
فَٱسۡتَجَابَ لَهُۥ رَبُّهُۥ فَصَرَفَ عَنۡهُ كَيۡدَهُنَّۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
Mana Nyasaye wuwe nafuchilila amasayo keke, mana namurusiliaho ebifwanga biabu. Toto ye niye omuwulile omamanyi muno.
ثُمَّ بَدَا لَهُم مِّنۢ بَعۡدِ مَا رَأَوُاْ ٱلۡأٓيَٰتِ لَيَسۡجُنُنَّهُۥ حَتَّىٰ حِينٖ
Mana nikabaloloshela nibakhamala okhukhola ebifune, mbu balamuboya khubise bititi.
وَدَخَلَ مَعَهُ ٱلسِّجۡنَ فَتَيَانِۖ قَالَ أَحَدُهُمَآ إِنِّيٓ أَرَىٰنِيٓ أَعۡصِرُ خَمۡرٗاۖ وَقَالَ ٱلۡأٓخَرُ إِنِّيٓ أَرَىٰنِيٓ أَحۡمِلُ فَوۡقَ رَأۡسِي خُبۡزٗا تَأۡكُلُ ٱلطَّيۡرُ مِنۡهُۖ نَبِّئۡنَا بِتَأۡوِيلِهِۦٓۖ إِنَّا نَرَىٰكَ مِنَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Mana nibenjila halala ninaye mumboye (mujela) abasiani babili, mulala wabu naboola mbu; “ Esie ndilutsi(elorere) nendinyanga amalwa” Ne oundi naboola mbu; “Esie ndilutsi nenjinjile khumurwe kwanje omukate ne amayoni nikabotsa” khubolele eshimanyisio shiamaloro ako, toto efwe khukhulola mbu oli mubandu abalayi.”
قَالَ لَا يَأۡتِيكُمَا طَعَامٞ تُرۡزَقَانِهِۦٓ إِلَّا نَبَّأۡتُكُمَا بِتَأۡوِيلِهِۦ قَبۡلَ أَن يَأۡتِيَكُمَاۚ ذَٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِي رَبِّيٓۚ إِنِّي تَرَكۡتُ مِلَّةَ قَوۡمٖ لَّا يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ كَٰفِرُونَ
Naboola; “Shishilabetselakhwo eshiakhulia shiosishiosi halali nemalile okhubaboolela eshimanyisio shiako, ako niko ka Nyasaye wanje Yanzechesia, esie ndalekha emilukha chiabandu balasuubilanga Nyasaye, nende abo bakhayanga inyanga yeyindukho.
وَٱتَّبَعۡتُ مِلَّةَ ءَابَآءِيٓ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَۚ مَا كَانَ لَنَآ أَن نُّشۡرِكَ بِٱللَّهِ مِن شَيۡءٖۚ ذَٰلِكَ مِن فَضۡلِ ٱللَّهِ عَلَيۡنَا وَعَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشۡكُرُونَ
Ne enondele emilukha cha bapapa banje Ibraheem nende Is-haaq, nende Yaqub. Shikali khwifwe okhutsokasia Nyasaye nende shiosishiosi tawe, ako niko amalayi ka Nyasaye khwifwe, nende khubandu, halali abandu abanji shibakhupanga orio tawe.
يَٰصَٰحِبَيِ ٱلسِّجۡنِ ءَأَرۡبَابٞ مُّتَفَرِّقُونَ خَيۡرٌ أَمِ ٱللَّهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ
“Enye ababoye bashianje (babili)! Abanyasaye abanji bakabukhananga nibo abalayi nohomba Nyasaye mulala owa amani?
مَا تَعۡبُدُونَ مِن دُونِهِۦٓ إِلَّآ أَسۡمَآءٗ سَمَّيۡتُمُوهَآ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلۡطَٰنٍۚ إِنِ ٱلۡحُكۡمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
Ebiamulamaanga bilali Nyasaye, Ni amera butwsa kamwaraho enywe nende bapapa benyu, Nyasaye shiyeshiakhwo eshimanyisio shiosi khwako tawe. Ne okhubusia khwosi nikhwa Nyasaye butswa, yalomesia mbu mulalaama shiosioshio halaliye, eyo niyo idini yalunjikha. Halali abandu abanji shibamanyile tawe.
يَٰصَٰحِبَيِ ٱلسِّجۡنِ أَمَّآ أَحَدُكُمَا فَيَسۡقِي رَبَّهُۥ خَمۡرٗاۖ وَأَمَّا ٱلۡأٓخَرُ فَيُصۡلَبُ فَتَأۡكُلُ ٱلطَّيۡرُ مِن رَّأۡسِهِۦۚ قُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ ٱلَّذِي فِيهِ تَسۡتَفۡتِيَانِ
“Enywe ababoye bashianje (babili) mulala wenyu alakalukha okhunywesia omwani wuwe amalwa. Ne owundi yetsa okhwirwa abambwe, mana amayoni kalalia omurwe kukwe. Likhuwa limalile okhuburu, elia mwarebanga okhumanya.
وَقَالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُۥ نَاجٖ مِّنۡهُمَا ٱذۡكُرۡنِي عِندَ رَبِّكَ فَأَنسَىٰهُ ٱلشَّيۡطَٰنُ ذِكۡرَ رَبِّهِۦ فَلَبِثَ فِي ٱلسِّجۡنِ بِضۡعَ سِنِينَ
Ne naboolela owayamanya mbu yetsa okhuhonokokha, mbu; “unzitsulile imbeli womwami wuwo” Halali shetani namukoyasia okhwitsulisia omwami wuwe. Mana niyekhala mumboye emika emibala.
وَقَالَ ٱلۡمَلِكُ إِنِّيٓ أَرَىٰ سَبۡعَ بَقَرَٰتٖ سِمَانٖ يَأۡكُلُهُنَّ سَبۡعٌ عِجَافٞ وَسَبۡعَ سُنۢبُلَٰتٍ خُضۡرٖ وَأُخَرَ يَابِسَٰتٖۖ يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡمَلَأُ أَفۡتُونِي فِي رُءۡيَٰيَ إِن كُنتُمۡ لِلرُّءۡيَا تَعۡبُرُونَ
Ne omwami naboola mbu; “ Esie endustsi tsing’ombe saba, tsikhomefu nitsilibwa nende tsing’ombe saba tsing’awu. Ne endutsi tsingore saba tsimbisi nende etsindi tsinyumu. Enywe abandu muhenjelekhwo amaloro kanje kano, nikali mbu enywe munyala okhukalula amaloro.
قَالُوٓاْ أَضۡغَٰثُ أَحۡلَٰمٖۖ وَمَا نَحۡنُ بِتَأۡوِيلِ ٱلۡأَحۡلَٰمِ بِعَٰلِمِينَ
Nibaboola mbu; “Amaloro kenjilanemwo ako, ne efwe khwakorwa okhukalula amaloro.
وَقَالَ ٱلَّذِي نَجَا مِنۡهُمَا وَٱدَّكَرَ بَعۡدَ أُمَّةٍ أَنَا۠ أُنَبِّئُكُم بِتَأۡوِيلِهِۦ فَأَرۡسِلُونِ
Naboola ulia owahonokokha khubabili balia, niyetsulila, nibiakhabura ebise bititi, “Esie nditsa okhubaboolela okhukalula khwamaloro ako, kho murume.
يُوسُفُ أَيُّهَا ٱلصِّدِّيقُ أَفۡتِنَا فِي سَبۡعِ بَقَرَٰتٖ سِمَانٖ يَأۡكُلُهُنَّ سَبۡعٌ عِجَافٞ وَسَبۡعِ سُنۢبُلَٰتٍ خُضۡرٖ وَأُخَرَ يَابِسَٰتٖ لَّعَلِّيٓ أَرۡجِعُ إِلَى ٱلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَعۡلَمُونَ
“Yusufu ewe owatoto, khukalulile tsing’ombe saba tsikhomefu tsilibwa nende tsing’au saba, nende tsingore saba tsimbisi nende etsindi tsinyumu- kho esie engalushe khubandu banyoole okhumanya”
قَالَ تَزۡرَعُونَ سَبۡعَ سِنِينَ دَأَبٗا فَمَا حَصَدتُّمۡ فَذَرُوهُ فِي سُنۢبُلِهِۦٓ إِلَّا قَلِيلٗا مِّمَّا تَأۡكُلُونَ
Naboola; “ Mulalima emika saba malondokhana kho biamuchesa mubileshe khubisokoro,biako halali bititi biamulia.
ثُمَّ يَأۡتِي مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ سَبۡعٞ شِدَادٞ يَأۡكُلۡنَ مَا قَدَّمۡتُمۡ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلٗا مِّمَّا تُحۡصِنُونَ
Mana chitsa okhwitsa emika saba, chiobutinyu chitsa okhulia ebiamwachibishila, halali shititi shamwitsa okhubikha.
ثُمَّ يَأۡتِي مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ عَامٞ فِيهِ يُغَاثُ ٱلنَّاسُ وَفِيهِ يَعۡصِرُونَ
Mana kano nikakhwawa, kuletsa omwika okwa abandu betsa okhukhonywa(nende Nyasaye) ne mukwo balanyoolamwo(biabanyoolamwo) .
وَقَالَ ٱلۡمَلِكُ ٱئۡتُونِي بِهِۦۖ فَلَمَّا جَآءَهُ ٱلرَّسُولُ قَالَ ٱرۡجِعۡ إِلَىٰ رَبِّكَ فَسۡـَٔلۡهُ مَا بَالُ ٱلنِّسۡوَةِ ٱلَّٰتِي قَطَّعۡنَ أَيۡدِيَهُنَّۚ إِنَّ رَبِّي بِكَيۡدِهِنَّ عَلِيمٞ
Omwami naboola mbu; “Mumurere khwisie” olwa omurumwa yamulila. Yusufu naboola mbu; “ Kalukha khumwami wuwo omureebe amakhuwa kabakhasi beteta emikhono chiabu, Toto omwami wanje yamanya ebifwanga biabu.
قَالَ مَا خَطۡبُكُنَّ إِذۡ رَٰوَدتُّنَّ يُوسُفَ عَن نَّفۡسِهِۦۚ قُلۡنَ حَٰشَ لِلَّهِ مَا عَلِمۡنَا عَلَيۡهِ مِن سُوٓءٖۚ قَالَتِ ٱمۡرَأَتُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡـَٰٔنَ حَصۡحَصَ ٱلۡحَقُّ أَنَا۠ رَٰوَدتُّهُۥ عَن نَّفۡسِهِۦ وَإِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ
“Muboola murie, olwamwekomba Yusufu naye nalenyele?” Nibaboola mbu; “ Apoo! Shikhwamanyakhwo obubii bwosi bwosi khuye tawe,” omukhaye womwami naboola mbu ; “Toto obwatoto bwakhamanyikha, nesie wamwikomba naye naleenyele tawe, netoto ye ali mubandu abo bwatoto.”
ذَٰلِكَ لِيَعۡلَمَ أَنِّي لَمۡ أَخُنۡهُ بِٱلۡغَيۡبِ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي كَيۡدَ ٱلۡخَآئِنِينَ
(Yusuf naboola mbu) “Ako nilwakhubeela mbu, (omwami) amanye mbu esie shindamukholela obubii inyuma wuwe tawe, ne mbu Nyasaye shakholanga ebifwanga bia abamabii okhubura tawe.
۞ وَمَآ أُبَرِّئُ نَفۡسِيٓۚ إِنَّ ٱلنَّفۡسَ لَأَمَّارَةُۢ بِٱلسُّوٓءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيٓۚ إِنَّ رَبِّي غَفُورٞ رَّحِيمٞ
Nasi shengomelelanga omwoyo kwanje tawe, toto omwoyo nikwokhulomesia amabii, halali kulia kwa Nyasaye yahelesia tsimbabaasi. Toto Nyasaye wanje ni wobulesheli owetsimbabaasi.
وَقَالَ ٱلۡمَلِكُ ٱئۡتُونِي بِهِۦٓ أَسۡتَخۡلِصۡهُ لِنَفۡسِيۖ فَلَمَّا كَلَّمَهُۥ قَالَ إِنَّكَ ٱلۡيَوۡمَ لَدَيۡنَا مَكِينٌ أَمِينٞ
Omwami naboola mbu; “ Mumunderere ewanje emubukule abe omundu wanje “ Ne olwa yalomaloma naye, omwami naboola mbu; “Toto ewe khwifwe omalile okhuba woluyali, nende omwisikwa.”
قَالَ ٱجۡعَلۡنِي عَلَىٰ خَزَآئِنِ ٱلۡأَرۡضِۖ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٞ
Naboola; “Khole embe omulindi(Omuhenji) weshiachi she shialo toto esie endi omulindi omumanyi omulayi wamakana.”
وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَتَبَوَّأُ مِنۡهَا حَيۡثُ يَشَآءُۚ نُصِيبُ بِرَحۡمَتِنَا مَن نَّشَآءُۖ وَلَا نُضِيعُ أَجۡرَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Ne endio nilwakhahelesia Yusufu obukhongo mushialo esho, yekhalamwo wosi wosi wayenya, tsimbabaasi tsiefu khwishilinjia wakhwenya ne shikhusukunanga omurungo kwabakholi bamalayi tawe.
وَلَأَجۡرُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ
Ne toto omurungo kwo mwikulu ni omulayi muno, khubalia abasuubila mana nibaria (Nyasaye).
وَجَآءَ إِخۡوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُواْ عَلَيۡهِ فَعَرَفَهُمۡ وَهُمۡ لَهُۥ مُنكِرُونَ
Abasiani babu Yusufu nibetsa, nibenjila ewa Yusufu, naye nabamanya nabo nibalamumanya tawe.
وَلَمَّا جَهَّزَهُم بِجَهَازِهِمۡ قَالَ ٱئۡتُونِي بِأَخٖ لَّكُم مِّنۡ أَبِيكُمۡۚ أَلَا تَرَوۡنَ أَنِّيٓ أُوفِي ٱلۡكَيۡلَ وَأَنَا۠ خَيۡرُ ٱلۡمُنزِلِينَ
Ne olwa yabakasilia eshiakhulia shiabu, nababoolela mbu “Mungalushile nende omusiani wenyu khu papa wenyu” Koo, shimulola mbu ebaleng’asilisiye eshichelo, nasi endi omulayi owishilwakhwo?
فَإِن لَّمۡ تَأۡتُونِي بِهِۦ فَلَا كَيۡلَ لَكُمۡ عِندِي وَلَا تَقۡرَبُونِ
“Ne nimulamurera tawe, shindilibahelesia shiosi shiosi okhurula khwisie tawe, nemulasitakhwo ahambi hano tawe.”
قَالُواْ سَنُرَٰوِدُ عَنۡهُ أَبَاهُ وَإِنَّا لَفَٰعِلُونَ
Nibaboola mbu; “Khwitsa okhutema okhwikweta samwana wuwe, ne toto khulakhola khurio.”
وَقَالَ لِفِتۡيَٰنِهِ ٱجۡعَلُواْ بِضَٰعَتَهُمۡ فِي رِحَالِهِمۡ لَعَلَّهُمۡ يَعۡرِفُونَهَآ إِذَا ٱنقَلَبُوٓاْ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِمۡ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ
Ne naboolela abakholi baye; “omwandu kwaabu mure mumisiko chiabu, khobanyoole okhukulola nibakhakalushila abandu babu, khobanyole okhukalukha khandi.
فَلَمَّا رَجَعُوٓاْ إِلَىٰٓ أَبِيهِمۡ قَالُواْ يَٰٓأَبَانَا مُنِعَ مِنَّا ٱلۡكَيۡلُ فَأَرۡسِلۡ مَعَنَآ أَخَانَا نَكۡتَلۡ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَٰفِظُونَ
Olwa bakalukha khu sabwe, baboola mbu : “ ewe papa wefu ,bakhwikalile eshibaba, kho okhuhelesie omusiani wefu khutsie naye kho khunyoole okhuhebwa eshibaba, ne toto efwe khulamulinda.”
قَالَ هَلۡ ءَامَنُكُمۡ عَلَيۡهِ إِلَّا كَمَآ أَمِنتُكُمۡ عَلَىٰٓ أَخِيهِ مِن قَبۡلُ فَٱللَّهُ خَيۡرٌ حَٰفِظٗاۖ وَهُوَ أَرۡحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ
Naboola mbu : “ndakhabasuubila khu uno shingala ndabasuubila khumusiani wabu khale awo? Ne Nyasaye niye omulindi omulayi, naye ni Owetsimbabaasi muno okhushila abetsimbabaasi boosi.”
وَلَمَّا فَتَحُواْ مَتَٰعَهُمۡ وَجَدُواْ بِضَٰعَتَهُمۡ رُدَّتۡ إِلَيۡهِمۡۖ قَالُواْ يَٰٓأَبَانَا مَا نَبۡغِيۖ هَٰذِهِۦ بِضَٰعَتُنَا رُدَّتۡ إِلَيۡنَاۖ وَنَمِيرُ أَهۡلَنَا وَنَحۡفَظُ أَخَانَا وَنَزۡدَادُ كَيۡلَ بَعِيرٖۖ ذَٰلِكَ كَيۡلٞ يَسِيرٞ
Ne olwa baboolola emisiko chiabu , nibanyoolamwo emiandu chiabu chikalusibwe, ni baboola mbu: “ewe papa wefu shina shindi shiakhwenya? chino ni emiandu chiefu chikalusibwe khwifwe! khurere eshakhulia khulwa abaandu befu, ne khwitsa okhulinda omusiani wefu, ne khulanyoola eshibaba shie ingamia ndala, esho neshichelo eshititi. (khubuhani bwomwami)
قَالَ لَنۡ أُرۡسِلَهُۥ مَعَكُمۡ حَتَّىٰ تُؤۡتُونِ مَوۡثِقٗا مِّنَ ٱللَّهِ لَتَأۡتُنَّنِي بِهِۦٓ إِلَّآ أَن يُحَاطَ بِكُمۡۖ فَلَمَّآ ءَاتَوۡهُ مَوۡثِقَهُمۡ قَالَ ٱللَّهُ عَلَىٰ مَا نَقُولُ وَكِيلٞ
Naboola mbu: “shindalamulekhuula atsie ninanyu tawe okhula shingala muletsuba khulira lia Nyasaye mbu mulachelela ninaye halali nimubotokhanwa mwesi. “ olwa bamuhelesia indakano eyo yaboola mbu “Nyasaye niye omulindi khukakhuboolanga kano.”
وَقَالَ يَٰبَنِيَّ لَا تَدۡخُلُواْ مِنۢ بَابٖ وَٰحِدٖ وَٱدۡخُلُواْ مِنۡ أَبۡوَٰبٖ مُّتَفَرِّقَةٖۖ وَمَآ أُغۡنِي عَنكُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٍۖ إِنِ ٱلۡحُكۡمُ إِلَّا لِلَّهِۖ عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُۖ وَعَلَيۡهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ
Naboola mbu: “ enywe abaana banje! Mulenjila mwesi mumuliango mulala tawe, injilile mumiliango chikabukhaane. Ne esie shebakhonyakhwo shiosi shiosi imbeli wa Nyasaye tawe. Amakhuwa koosi kali khu Nyasaye. Naye niye wakhwisikanga, ne besikanga bamwisiche butswa ye.
وَلَمَّا دَخَلُواْ مِنۡ حَيۡثُ أَمَرَهُمۡ أَبُوهُم مَّا كَانَ يُغۡنِي عَنۡهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٍ إِلَّا حَاجَةٗ فِي نَفۡسِ يَعۡقُوبَ قَضَىٰهَاۚ وَإِنَّهُۥ لَذُو عِلۡمٖ لِّمَا عَلَّمۡنَٰهُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
Ne olwabenjila shingala sabwe yabalomesia, shishiabakhonyakhwo shiosi shiosi khu Nyasaye tawe halali akali mumwoyo kwa Yaqub kamala kekholeshe. Netoto ye yali wamachesi shichila khwamwechesia,halali abaandu abaanji shibamanyile tawe.
وَلَمَّا دَخَلُواْ عَلَىٰ يُوسُفَ ءَاوَىٰٓ إِلَيۡهِ أَخَاهُۖ قَالَ إِنِّيٓ أَنَا۠ أَخُوكَ فَلَا تَبۡتَئِسۡ بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Ne olwa benjila ewa Yusuf , yakwa khumusiani wabu oyo naboola mbu: “ toto esie endi omusiani wenyu. Kho olabelela shichila kabano bakholanga tawe.
فَلَمَّا جَهَّزَهُم بِجَهَازِهِمۡ جَعَلَ ٱلسِّقَايَةَ فِي رَحۡلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا ٱلۡعِيرُ إِنَّكُمۡ لَسَٰرِقُونَ
Ne olwa yabahelesia eshilibwa shiabu, nara eshitayilo shia amatsi mumusiko kwomusiani wabu. Mana omulanjilisi nalanjilisia mbu: “enywe abasamuli ! toto enywe muli abeefi”
قَالُواْ وَأَقۡبَلُواْ عَلَيۡهِم مَّاذَا تَفۡقِدُونَ
Nibakalukhana nibamuhenga nibaboola mbu: “ nishina shiamukosiye?”
قَالُواْ نَفۡقِدُ صُوَاعَ ٱلۡمَلِكِ وَلِمَن جَآءَ بِهِۦ حِمۡلُ بَعِيرٖ وَأَنَا۠ بِهِۦ زَعِيمٞ
Nibaboola mbu : “ khukosiye eshitayilo shiomwami, ne ulashirera alahebwa omusiko kweyingamia nasi nesie omwimilisi wakano.
قَالُواْ تَٱللَّهِ لَقَدۡ عَلِمۡتُم مَّا جِئۡنَا لِنُفۡسِدَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا كُنَّا سَٰرِقِينَ
Nibaboola mbu: “ khwitsuba khulira lia Nyasaye , mumanyile mbu efwe shikhwitsile okhukhola amabii khushialo tawe,ne efwe shikhuli abeefi tawe.”
قَالُواْ فَمَا جَزَٰٓؤُهُۥٓ إِن كُنتُمۡ كَٰذِبِينَ
Nibaboola mbu: “ omurungo kwaye kulaba shina enywe nimuli ababeyi?”
قَالُواْ جَزَٰٓؤُهُۥ مَن وُجِدَ فِي رَحۡلِهِۦ فَهُوَ جَزَٰٓؤُهُۥۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ
Nibaboola mbu “ omurungo kwa ulia ulanyolekhana mumusiko kukwe, kho ye mwene oko nomurungo kwaye. Ne endio nilwakhurunganga Abandu bamabii.”
فَبَدَأَ بِأَوۡعِيَتِهِمۡ قَبۡلَ وِعَآءِ أَخِيهِ ثُمَّ ٱسۡتَخۡرَجَهَا مِن وِعَآءِ أَخِيهِۚ كَذَٰلِكَ كِدۡنَا لِيُوسُفَۖ مَا كَانَ لِيَأۡخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ ٱلۡمَلِكِ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُۚ نَرۡفَعُ دَرَجَٰتٖ مَّن نَّشَآءُۗ وَفَوۡقَ كُلِّ ذِي عِلۡمٍ عَلِيمٞ
Ne nachaka okhehenga mumisiko chiabu nashili okhuhenga mukwomusiani wabu. Mana nashirusia mumusiko kwomusiani wabu. Endio nilwakhwakholela yusuf, shiyali unyala okhwikalila omusiani wabu khumalako komwami wa misr halali shinga Nyasaye yenya. Khuchingulanga hekulu bakhwenya, ne hekulu wa bulu omumanyi khuliwo nende omumanyi muno.
۞ قَالُوٓاْ إِن يَسۡرِقۡ فَقَدۡ سَرَقَ أَخٞ لَّهُۥ مِن قَبۡلُۚ فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِي نَفۡسِهِۦ وَلَمۡ يُبۡدِهَا لَهُمۡۚ قَالَ أَنتُمۡ شَرّٞ مَّكَانٗاۖ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا تَصِفُونَ
Nibaboola mbu : “ ne niyebele toto omusiani wabu yesi yeba khale awo.” Halali yusuf nakafisa mumwoyo kukwe, nenalababoolelakhwo tawe,naboola mbu: ‘ enywe muli ababii muno ne Nyasaye amanyile kamuboolanga.”
قَالُواْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡعَزِيزُ إِنَّ لَهُۥٓ أَبٗا شَيۡخٗا كَبِيرٗا فَخُذۡ أَحَدَنَا مَكَانَهُۥٓۖ إِنَّا نَرَىٰكَ مِنَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Nibaboola mbu: ‘ ewe omukhongo! Uno ali nende samwana omukofu muno, kho bukula mulala wefu mushilenje shishie. Toto efwe khukhulola mbu oli mubalia bakholanga amalayi.
قَالَ مَعَاذَ ٱللَّهِ أَن نَّأۡخُذَ إِلَّا مَن وَجَدۡنَا مَتَٰعَنَا عِندَهُۥٓ إِنَّآ إِذٗا لَّظَٰلِمُونَ
Naboola mbu: “ Nyasaye abusilie ehale. Okhutila omundu wakhulanyolele naye omwandu kwefu! Khuletsa okhuba abandu bamabii tawe.”
فَلَمَّا ٱسۡتَيۡـَٔسُواْ مِنۡهُ خَلَصُواْ نَجِيّٗاۖ قَالَ كَبِيرُهُمۡ أَلَمۡ تَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ أَبَاكُمۡ قَدۡ أَخَذَ عَلَيۡكُم مَّوۡثِقٗا مِّنَ ٱللَّهِ وَمِن قَبۡلُ مَا فَرَّطتُمۡ فِي يُوسُفَۖ فَلَنۡ أَبۡرَحَ ٱلۡأَرۡضَ حَتَّىٰ يَأۡذَنَ لِيٓ أَبِيٓ أَوۡ يَحۡكُمَ ٱللَّهُ لِيۖ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلۡحَٰكِمِينَ
Ne olwabafwa omwoyo ninaye basita ebuleka okhutsia okhusanjilana. Omukali wabu naboola mbu: “Enywe shimwitsulila mbu papa wenyu abukule indakano ninanyu khulira lia Nyasaye? Ne khale awo mwakhola obwonooni khu Yusuf? Kho esie shindalarula mushialo muno tawe , okhuula papa wanje yasubule, nohomba Nyasaye yambusilie, naye niye omulayi wokhubusia.
ٱرۡجِعُوٓاْ إِلَىٰٓ أَبِيكُمۡ فَقُولُواْ يَٰٓأَبَانَآ إِنَّ ٱبۡنَكَ سَرَقَ وَمَا شَهِدۡنَآ إِلَّا بِمَا عَلِمۡنَا وَمَا كُنَّا لِلۡغَيۡبِ حَٰفِظِينَ
“ kalushe khupapa wenyu nemumuboolele mbu omwana wuwo yebele.. ne efwe shikhulutsi tawe halali khukakhumanyile, ne efwe shikhumanyile ekefisa tawe.”
وَسۡـَٔلِ ٱلۡقَرۡيَةَ ٱلَّتِي كُنَّا فِيهَا وَٱلۡعِيرَ ٱلَّتِيٓ أَقۡبَلۡنَا فِيهَاۖ وَإِنَّا لَصَٰدِقُونَ
Ne reeba olukongo lwakhwalimwo,nende omukanda kwakhwali ninakwo. Ne toto efwe khuboolanga obwatoto.
قَالَ بَلۡ سَوَّلَتۡ لَكُمۡ أَنفُسُكُمۡ أَمۡرٗاۖ فَصَبۡرٞ جَمِيلٌۖ عَسَى ٱللَّهُ أَن يَأۡتِيَنِي بِهِمۡ جَمِيعًاۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ
Naboola mbu: “ halali emioyo chienyu chibanichilisiyie okhukhola murio, ne okhwifwila nokhulayi, Nyasaye yakhaba ario yabangalusilia boosi, toto ye ni omumanyi owamachesi muno.”
وَتَوَلَّىٰ عَنۡهُمۡ وَقَالَ يَٰٓأَسَفَىٰ عَلَىٰ يُوسُفَ وَٱبۡيَضَّتۡ عَيۡنَاهُ مِنَ ٱلۡحُزۡنِ فَهُوَ كَظِيمٞ
Nabarulakhwo naboola mbu: “ ooh abaane Yusufu!” Mana tsimoni tsitsie nitsilafuya khushibeela shiobutsuuni muno.”
قَالُواْ تَٱللَّهِ تَفۡتَؤُاْ تَذۡكُرُ يُوسُفَ حَتَّىٰ تَكُونَ حَرَضًا أَوۡ تَكُونَ مِنَ ٱلۡهَٰلِكِينَ
Nibaboola mbu : “ khwitsuba khuNyasaye mbu sholalekha okwitsulila yusuf tawe okhula shinga olaba omulwale nohomba olaba mubasikha.”
قَالَ إِنَّمَآ أَشۡكُواْ بَثِّي وَحُزۡنِيٓ إِلَى ٱللَّهِ وَأَعۡلَمُ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
Naboola mbu: “ Esie toto endilila Nyasaye obutsuni bwanje nende okhubeelela khwanje. Ne amanyile khu Nyasaye akenywe mulamanyile tawe.
يَٰبَنِيَّ ٱذۡهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن يُوسُفَ وَأَخِيهِ وَلَا تَاْيۡـَٔسُواْ مِن رَّوۡحِ ٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ لَا يَاْيۡـَٔسُ مِن رَّوۡحِ ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ
“ enywe baana banje! Tsie mukhaabe yusuf nende omusiani wabu. Ne mulafwa omwoyo khutsimbabaasi tsia Nyasaye tawe, shibafwitsanga omwoyo khutsimbabaasi tsia Nyasaye tawe halali abandu abakhayi.”
فَلَمَّا دَخَلُواْ عَلَيۡهِ قَالُواْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡعَزِيزُ مَسَّنَا وَأَهۡلَنَا ٱلضُّرُّ وَجِئۡنَا بِبِضَٰعَةٖ مُّزۡجَىٰةٖ فَأَوۡفِ لَنَا ٱلۡكَيۡلَ وَتَصَدَّقۡ عَلَيۡنَآۖ إِنَّ ٱللَّهَ يَجۡزِي ٱلۡمُتَصَدِّقِينَ
Olwa benjila ewa Yusuf (misr) baboola mbu: “ewe omukhongo ! khunyoolele obutinyi efwe nende abandu befu, nekhurerere omwandu kulenyekhana tawe. Khuhelesie eshibaba shileng’anile . Ne okhuhelesiekho eshihanwa. Toto Nyasaye arunganga abarusinjia eshihanwa.
قَالَ هَلۡ عَلِمۡتُم مَّا فَعَلۡتُم بِيُوسُفَ وَأَخِيهِ إِذۡ أَنتُمۡ جَٰهِلُونَ
Naboola mbu: “ koo! Mwitsulila akamwakholela Yusufu nende omusiani wabu olwa mwali abasilu?
قَالُوٓاْ أَءِنَّكَ لَأَنتَ يُوسُفُۖ قَالَ أَنَا۠ يُوسُفُ وَهَٰذَآ أَخِيۖ قَدۡ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡنَآۖ إِنَّهُۥ مَن يَتَّقِ وَيَصۡبِرۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجۡرَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Nibaboola mbu: “ koo, newe Yusuf? “ naboola mbu : “nesie yusuf ne uno ni omusiani wefu,Nyasaye akhukholele obulayi. Toto ulia uria Nyasaye mana niyesumilisia toto Nyasaye shakosinjia omurungo kwa bakholi bamalayi tawe.”
قَالُواْ تَٱللَّهِ لَقَدۡ ءَاثَرَكَ ٱللَّهُ عَلَيۡنَا وَإِن كُنَّا لَخَٰطِـِٔينَ
Nibaboola mbu: “toto Nyasaye amalile okhukhulobola hekulu wefu, ne toto efwe khuli abamabii.”
قَالَ لَا تَثۡرِيبَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡيَوۡمَۖ يَغۡفِرُ ٱللَّهُ لَكُمۡۖ وَهُوَ أَرۡحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ
Naboola mbu : “ mubula ubatula olwalelo, Nyasaye alabaleshela naye niwetsimbabaasi muno okhushila abetsimbabaasi boosi.”
ٱذۡهَبُواْ بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلۡقُوهُ عَلَىٰ وَجۡهِ أَبِي يَأۡتِ بَصِيرٗا وَأۡتُونِي بِأَهۡلِكُمۡ أَجۡمَعِينَ
“ Tsie nende ingubo yanje ino, muyire imbeli wa papa wanje , yetsa okhulimbukha achake okhulola. Ne mwitse nende abandu benyu boosi.”
وَلَمَّا فَصَلَتِ ٱلۡعِيرُ قَالَ أَبُوهُمۡ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَۖ لَوۡلَآ أَن تُفَنِّدُونِ
Ne olwa omukanda kwarula sabwe yaboola mbu: “ embulilanga amalusu ka yusuf, halali enywe musubilanga mbu ndamala okhuyingoya (obwongo.)”
قَالُواْ تَٱللَّهِ إِنَّكَ لَفِي ضَلَٰلِكَ ٱلۡقَدِيمِ
Nibaboola mbu “ khwitsuba Khu Nyasaye mbu ewe oshili mubukori bwao bwakhale bulia.”
فَلَمَّآ أَن جَآءَ ٱلۡبَشِيرُ أَلۡقَىٰهُ عَلَىٰ وَجۡهِهِۦ فَٱرۡتَدَّ بَصِيرٗاۖ قَالَ أَلَمۡ أَقُل لَّكُمۡ إِنِّيٓ أَعۡلَمُ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
Kho shingala yoola omurumwa wamalayi , nara ingubo imbeli wuwe, (wa yaqub)mana nalimbukha tsimoni nalola naboola mbu: “ shebaboolelekhwo mbu Ndamanya khu Nyasaye akamulamanyile tawe?”
قَالُواْ يَٰٓأَبَانَا ٱسۡتَغۡفِرۡ لَنَا ذُنُوبَنَآ إِنَّا كُنَّا خَٰطِـِٔينَ
Nibaboola mbu : “ ewe papa wefu khusabile eshileshelo khutsimbi tsiefu, toto efwe khebeele abetsimbi.”
قَالَ سَوۡفَ أَسۡتَغۡفِرُ لَكُمۡ رَبِّيٓۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
Naboola mbu ; “ndalabasabila eshileshelo khu Nyasaye wanje, toto ye ni umulesheli owetsimbabaasi muno.”
فَلَمَّا دَخَلُواْ عَلَىٰ يُوسُفَ ءَاوَىٰٓ إِلَيۡهِ أَبَوَيۡهِ وَقَالَ ٱدۡخُلُواْ مِصۡرَ إِن شَآءَ ٱللَّهُ ءَامِنِينَ
Ne olwa benjila ewa Yusufu , yabakwakho naboola mbu “ injile misr Nyasaye nachama, mumulembe.”
وَرَفَعَ أَبَوَيۡهِ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ وَخَرُّواْ لَهُۥ سُجَّدٗاۖ وَقَالَ يَٰٓأَبَتِ هَٰذَا تَأۡوِيلُ رُءۡيَٰيَ مِن قَبۡلُ قَدۡ جَعَلَهَا رَبِّي حَقّٗاۖ وَقَدۡ أَحۡسَنَ بِيٓ إِذۡ أَخۡرَجَنِي مِنَ ٱلسِّجۡنِ وَجَآءَ بِكُم مِّنَ ٱلۡبَدۡوِ مِنۢ بَعۡدِ أَن نَّزَغَ ٱلشَّيۡطَٰنُ بَيۡنِي وَبَيۡنَ إِخۡوَتِيٓۚ إِنَّ رَبِّي لَطِيفٞ لِّمَا يَشَآءُۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ
Yabuusia ebebusi bebe nabara khushisaala shishie shiobwaami, ne boosi nibamwinamila, naye naboola mbu “ ewe papa wanje kano niko amakalukhasio kamaloro kanje kalia, Nyasaye amalile okhukakhola katoto. Ne toto yakholela amalayi olwa yandusia mumboye, mana nabarera okhurula mushitsimi, shetani namalile okhutswatswania hakari wanje nende abana befu, toto Nyasaye wanje niwokhukhola elia yenya, toto ye ni omumanyi owamachesi muno.
۞ رَبِّ قَدۡ ءَاتَيۡتَنِي مِنَ ٱلۡمُلۡكِ وَعَلَّمۡتَنِي مِن تَأۡوِيلِ ٱلۡأَحَادِيثِۚ فَاطِرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ أَنتَ وَلِيِّۦ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۖ تَوَفَّنِي مُسۡلِمٗا وَأَلۡحِقۡنِي بِٱلصَّٰلِحِينَ
“ewe Nyasaye wanje, toto umbeele obwami, ne unzechesiyie okhukalukhania amalooro, ewe newe omulonji welikulu nende eshialo,newe omulindi wanje khushialo,nende mwikulu,ufwisie nendi omwihotselefu,ne usaasie halala nende abakholi bamalayi.”
ذَٰلِكَ مِنۡ أَنۢبَآءِ ٱلۡغَيۡبِ نُوحِيهِ إِلَيۡكَۖ وَمَا كُنتَ لَدَيۡهِمۡ إِذۡ أَجۡمَعُوٓاْ أَمۡرَهُمۡ وَهُمۡ يَمۡكُرُونَ
Ako ni malala khumakhuwa akefisa akakhukhufimbulilanga. Ni shiwali ninabo halala olwa bakasia amakhuwa kabu tawe, nende shingala bakholanga ebifwanga biabu.
وَمَآ أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ وَلَوۡ حَرَصۡتَ بِمُؤۡمِنِينَ
Ne abandu abaanji shinibasubila tawe kata okhole eshinani orie.
وَمَا تَسۡـَٔلُهُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٍۚ إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ
Ne shobasabanga omurungo khukano tawe, ne kano ni amachelo sa khubandu boosi.
وَكَأَيِّن مِّنۡ ءَايَةٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ يَمُرُّونَ عَلَيۡهَا وَهُمۡ عَنۡهَا مُعۡرِضُونَ
Ne ni ebimanyisio binga ebili mwikulu nende khushialo ebiburanga , nabo nibabula ninabio oluchendo?
وَمَا يُؤۡمِنُ أَكۡثَرُهُم بِٱللَّهِ إِلَّا وَهُم مُّشۡرِكُونَ
Ne abanji mubo shibasubilanga Nyasaye tawe halali eyi nibatsokasia.
أَفَأَمِنُوٓاْ أَن تَأۡتِيَهُمۡ غَٰشِيَةٞ مِّنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ أَوۡ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ
Koo! Bali mumulembe mbu amasila keshinyasio shia Nyasaye shikalabetsela tawe ,nohomba inyanga yeyindukho shilabapwoka nabo nibakorerwe?
قُلۡ هَٰذِهِۦ سَبِيلِيٓ أَدۡعُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا۠ وَمَنِ ٱتَّبَعَنِيۖ وَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
Boola mbu: “ ino niyo injila yanje enanganga khu Nyasaye nende obumanyi bwa toto. Esie nende abaloondi banje, ne Nyasaye ali hekulu wobuleemefu bwosibwosi, nasi shendi omutsokaasi tawe.”
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ إِلَّا رِجَالٗا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِم مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡقُرَىٰٓۗ أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۗ وَلَدَارُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ
Ne shikhwarumwa imbeli wuwo halali abasaatsa abakhwafimbulila, mubandu betsingongo. Shibachendakhwo khushialo balola shingala indukho yabalia abali imbeli wabu? Ne inzu yo mwikulu niyo indayi khubalia abaria Nyasaye, shibamanyangakhwo tawe?
حَتَّىٰٓ إِذَا ٱسۡتَيۡـَٔسَ ٱلرُّسُلُ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُمۡ قَدۡ كُذِبُواْ جَآءَهُمۡ نَصۡرُنَا فَنُجِّيَ مَن نَّشَآءُۖ وَلَا يُرَدُّ بَأۡسُنَا عَنِ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡمُجۡرِمِينَ
Okhula shingala abarumwa bawesiakhwo omwoyo, nibapaara mbu baboolelwe amakhuwa kobubeyi, likhuwa liefu lioola mana nikhuhonokosia owakhwenya , ne eshinyasio shiefu shishilekhangakhwo ababii tawe.
لَقَدۡ كَانَ فِي قَصَصِهِمۡ عِبۡرَةٞ لِّأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِۗ مَا كَانَ حَدِيثٗا يُفۡتَرَىٰ وَلَٰكِن تَصۡدِيقَ ٱلَّذِي بَيۡنَ يَدَيۡهِ وَتَفۡصِيلَ كُلِّ شَيۡءٖ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ
Netoto mutsingano tsiabu amechesio kalimwo khubalia abali nende obwongo. Shikali amakhuwa kachikhwa tawe,halali ni amatinyisio khukalia akaliho khale, neni obulunjifu nende tsimbabaasi khubandu basuubilanga.